رنگ ها با ایجاد زیبایی بصری، یکی از بخش های اصلی زندگی انسان را تشکیل می دهند. انسان ها از زمان های بسیار دور با استفاده از لوازم اولیه مثل زغال بر روی دیوار به خلق آثار زیبا می پرداختند ولی فقط چند قرن است که توانسته ایم به روانشناسی رنگ پی ببریم. ما در این مقاله هر آنچه لازم است درباره رنگ بدانید را در اختیارتان قرار خواهیم داد. اگر قصد رنگ آمیزی دیوارهای منزل یا هر شیء تزئینی را دارید، بهتر است ابتدا بدانید رنگ چیست ؟ فام رنگ چیست ؟ همچنین اگر می خواهید رنگ های اصلی و فرعی را بشناسید و اطلاعاتی در رابطه با هارمونی رنگ، مواد تشکیل دهنده رنگ و تاثیر رنگ بر انسان کسب کنید، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

رنگ با ایجاد زیبایی بصری یکی از بخش های اصلی زندگی انسان را تشکیل می دهند

رنگ چیست ؟

در این قسمت به تعریف رنگ از دو منظر مختلف می پردازیم :
  • رنگ چیست ؟ رنگ ها بازتابی از نور هستند که به شکل های متفاوتی بازتاب می شوند و این بازتاب مجموعه گسترده ای را شامل می شود. رنگ را می توان از ابعاد فیزیک، فیزیولوژی و روانشناسی مورد بررسی قرار داد.
هر رنگ سه صفت یا سه بعد بصری مستقل تغییر پذیر دارد :
  1. فام
  2. درخشندگی
  3. اشباع

فام چیست ؟

همانطور که می دانید، سه رنگ قرمز، آبی و زرد رنگ های اصلی هستند و سیاه و سفید نیز به عنوان نارنگ (فاقد رنگدانه) معرفی می شوند. به شباهت یا تفاوت یک رنگ به یکی از رنگ های اصلی قرمز، زرد و آبی، فام می گویند. در واقع فام همان کیفیت رنگین بودن رنگ ها می باشد.
زمانی که از یک رنگ صحبت می کنیم، منظور فام خاصی است. پس رنگ ها به نام فام آن ها یا بخشی از طول موج نوری که بازمی تابانند، نام گذاری می شوند؛ مثل نارنجی، آبی، زرد و ...
به شباهت یا تفاوت یک رنگ به یکی از رنگ های اصلی فام رنگ می گویند
لازم به ذکر است که فقط تعداد کمی از رنگ ها اسم مشخصی دارند که بدون پسوند و پیشوند بیانگر رنگ آن ها است؛ مثل آبی، سبز، قرمز. مابقی رنگ ها دارای پسوند یا پیشوند هستند مثل سبزآبی، آبی روشن، آبی آسمانی و ...
ضمنا لازم به ذکر است که گاها به فام، ته رنگ نیز گفته می شود.
به طور کلی رنگ ها به دو دسته فام دار (سبز، زرد، آبی و ..) و بی فام (سفید، سیاه، خاکستری) تقسیم می شوند.

هارمونی رنگ چیست ؟

هارمونی در لغت به معنی هماهنگی است. هارمونی رنگ ها، تعادل یا هم گونی بین رنگ ها را نشان می دهد. اگر بین رنگ ها این تعادل و هم گونی وجود داشته باشد، برای بیننده چشم نواز است و در غیر این صورت به جای جذب، ایجاد دافعه می کند.

رنگ های اصلی و رنگ های فرعی کدامند ؟

در این قسمت به معرفی رنگ های اصلی ، فرعی و ترکیبی می پردازیم :

  • رنگ های اصلی

قرمز، زرد و آبی رنگ های اصلی هستند، زیرا دانه های رنگی تشکیل دهنده این سه رنگ، از ترکیب هیچ رنگ اصلی، فرعی و ترکیب دیگری به وجود نیامده است. اتفاقا رنگ های دیگر از ترکیبات مختلف این رنگ ها با هم به وجود می آیند.

  • رنگ های فرعی

رنگ های سبز، بنفش و نارنجی رنگ های فرعی هستند که از ترکیب رنگ های اصلی با هم ایجاد می شوند.

  • رنگ های ترکیبی

رنگ هایی که از ترکیب یک رنگ اصلی با یک رنگ فرعی به وجود می آیند، رنگ ترکیبی نامیده می شوند.

رنگ ها به سه دسته اصلی و فرعی و ترکیبی تقسیم می شوند

رنگ های گرم و رنگ های سرد

با شناخت رنگ های گرم و سرد و خنثی و استفاده درست و به جا از آن ها در هر موقعیتی می تواند زندگی شما را تحت تاثیر قرار دهد. شما با شناخت هارمونی رنگ ها و رنگ های گرم و رنگ های سرد ، می توانید بهترین ها را در زمینه دکوراسیون، تزئینات و ... به نمایش بگذارید.
  • رنگ های گرم
رنگ های گرم از رنگ های قرمز، زرد و نارنجی یا ترکیب آن ها به وجود می آیند. اگر با مشاهده یک رنگ ، یاد چیزهای گرم مثل خورشید و گرما افتادید، یعنی آن رنگ جزو رنگ های گرم محسوب می شود. 
رنگ های گرم مثل رنگ های تیره، حس نزدیکی را بیشتر می کنند. بنابراین اگر اتاق بزرگی دارید می توانید با استفاده از این رنگ ها آن ها را جمع و جور تر نشان دهید. برای این کار می توانید از اسپری رنگ قرمز، اسپری رنگ مشکی و سایر رنگ های گرم اسپری رنگ دوپلی کالر استفاده کنید.
پیشنهاد می کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله کاتالوگ رنگ دوپلی کالر را مطالعه نمایید.
  • رنگ های سرد
رنگ های آرامش بخش که برخلاف رنگ های گرم حس سرما و آرامش را منتقل می کنند، به عنوان رنگ های سرد معرفی می شوند. رنگ های آبی، بنفش روشن، یا سبز جزو این دسته از رنگ ها هستند. 
رنگ های سرد، فضاهای کوچک را بزرگ تر نشان می دهند. پس اگر یک اتاق کوچک دارید، سعی کنید از اکسسوری و لوازمی با رنگ روشن در آن استفاده کنید. برای رنگ آمیزی لوازم خود می توانید از اسپری رنگ آبی استفاده کنید.
همه رنگ ها به دو دسته گرم و سرد و خنثی تقسیم می شود
  • رنگ های خنثی

رنگ های خنثی در طیف رنگی وجود ندارند و از ترکیب رنگ های دیگر به وجود می آیند. در واقع رنگ های خنثی، سایه های خاموشی هستند که گویا فاقد رنگ هستند ولی اغلب دارای رنگ های زیرین هستند که با نورهای مختلف تغییر می کنند. در واقع رنگ های خنثی در چرخه رنگ وجود ندارند و مکمل رنگ های اصلی و فرعی هستند. رنگ هایی مثل خاکستری، کرمی، سفید، سیاه و قهوه ای جزو رنگ های خنثی هستند. 

رنگ های خنثی باعث توجه بیشتر مخاطب به سایر رنگ هایی که در کنار آن ها قرار گرفته، می شوند.

مواد تشکیل دهنده رنگ

در این قسمت به اجزای تشکیل دهنده رنگ ها (اسپری رنگ و ...) خواهیم پرداخت.
رنگ ها از بخش های مختلفی تشکیل شده اند که عبارتنداز :
  • رنگدانه (حدودا 25 درصد) : رنگدانه یا پیگمنت ماده است که با جذب طول موج های انتخابی، رنگ نور انعکاسی را تغییر می دهد. پیگمنت های بی کیفیت به مرور زمان و یا با قرار گرفتن در معرض نور، کیفیت ود را از دست می دهند تا جایی که گویا رنگ رو به سیاهی می زند.
  • حلال (حدودا 340 درصد) : همه رنگ ها دارای یک مایع حلال هستند که بقیه مواد را در خود حل می کنند. این مایع حلال می تواند آب یا محلول دیگری مثل تینر یا تربانتین باشد. احتمالا عبارت رنگ پایه آب یا رنگ پایه روغن را شنیده اید. این عبارت بر مبنای همین حلال است. ضمنا لازم به ذکر است که بوی خاص هر رنگ نیز اغلب به همین حلال مربوط است. 
  • رزین (حدودا 30 درصد) : رزین یا رنگ پایه ماده ای است که جهت چسباندن مواد دیگر در صنعت رنگ مورد استفاده قرار می گیرد. رزین باعث استحکام و انسجام سایر مواد سازنده رنگ می شود. خواصی مثل خشک شدن، چسبندگی و مقاومت رنگ به رزین به کار رفته در آن بستگی دارد.
  • پرکننده و مواد افزودنی (حدودا 5 درصد) : در مراحل تولید رنگ برای آسان تر شدن تولید و همچنین به منظور افزایش غلظت، پخش شدن یکنواخت رنگ روی سطوح، از بین بردن قارچ ها و کپک ها و جلوگیری از پوسته پوسته شدن رنگ و ... از مواد افزودنی خاصی استفاده می کنند.

روانشناسی رنگ و تاثیر رنگ بر انسان

آیا تا به حال به تاثیر رنگ بر رفتار و تصمیم گیری خود توجه کرده اید؟ مثلا تا به حال رنگ یک محصول شما را برای خرید آن ترغیب کرده است؟ یا رنگ دکوراسیون و اکسسوری های به کار رفته در یک رستوران باعث افزایش اشتهای شما شده است؟
رنگ ها بر رفتار انسان تاثیر می گذارند. به همین دلیل شاخه ای از علم روانشناسی مربوط به روانشناسی رنگ ها است. روانشناسی رنگ به مطالعه رنگ ها و ارتباط و تاثیر آن بر روی رفتار انسان گفته می شود.
هر رنگ القا کننده حس های مختلف بر مغز و احساسات انسان است
در ادامه به روانشناسی رنگ و تاثیر رنگ های اصلی بر انسان اشاره خواهیم کرد :
  • روانشناسی رنگ قرمز
همانطور که پیش تر نیز اشاره شد، رن قرمز جزو رنگ های اصلی محسوب می شود. رنگ قرمز توجه افراد را به خود جلب می کند و با حس هیجان، خطر، انرژی و اشتیاق همراه است. از رنگ قرمز برای تحریک بدن و ذهن و افزایش گردش خون استفاده می شود.
  • روانشناسی رنگ آبی
از بابت تاثیرات رنگ آبی بر رفتار انسان می توان گفت که این رنگ تاثیری خلاف رنگ قرمز دارد. رنگ قرمز تحریک کننده و هیجان برانگیز است ولی رنگ آبی باعث ایجاد آرامش می شود. در علم روانشناسی، رنگ آبی به معنی نزدیکی به دریا و آسمان است. حسی که با دیدن رنگ آبی به انسان منتقل می شود؛ حس آرامش، اعتماد، صلح و ثبات است.
  • روانشناسی رنگ زرد
در علم روانشناسی، معنای رنگ زرد حول آفتاب و خورشید می چرخد. رنگ زرد القا کننده حس خوشبختی، خوش بینی، مثبت اندیشی و حتی در مواقعی القا گر حس هشدار و فریب است. از رنگ زرد در ایده های نو، پروژه های خلاقانه و ابتکارات تجاری استفاده می شود.
  • روانشناسی رنگ سبز

رنگ سبز نماد طبیعت، رشد، تعادل و آرامش است. این رنگ تاثیر مثبتی در کاهش استرس دارد و معمولا در فضاهای درمانی و آموزشی برای ایجاد حس ایمنی و ثبات به کار می رود. سبز همچنین دارای مفاهیمی مثل تازگی، امید و تجدید حیات است.

  • روانشناسی رنگ بنفش

بنفش یک رنگ فاخر است که اغلب با خلاقیت، معنویت و شکوه همراه است. این رنگ ترکیبی از انرژی قرمز و آرامش رنگ آبی می باشد و می تواند حس رمزآلود بودن، تفکر عمیق یا حتی معنویت را در فضا القا نماید. از این رنگ در طراحی های لوکس، هنری و مراقبه محور، کاربرد بسیاری دارد.

  • روانشناسی رنگ نارنجی

نارنجی یک رنگ گرم، پر انرژی و برانگیزاننده است که با هیجان، نشاط و تعامل اجتماعی در ارتباط است. این رنگ، اشتها را تحریک می کند و معمولا در فضاهای تجاری و آموزشی برای افزایش توجه و تحریک ذهنی استفاده می شود. ضمنا لازم به ذکر است که نارنجی القاگر اعتماد به نفس و خوش بینی نیز می باشد.

  • روانشناسی رنگ صورتی

صورتی با احساسات لطف، عشق، مهربانی و آرامش شناخته می شود. این رنگ در طراحی مرتبط با کودکان، فضاهای مراقبتی و حوزه های مرتبط با سلامت روان، حس امنیت و محبت را به بیننده منتقل می کند.

  • روانشناسی رنگ مشکی

مشکی نشان دهنده قدرت، جدیت، اقتدار و گاهی مرموز بودن است. این رنگ در طراحی های رسمی و مینیمالیستی کاربرد دارد و حس کنترل، پیچیدگی و ابهام را منتقل می کند. با این حال استفاده افراطی از ان ممکن است باعث احساس سنگینی یا افسردگی شود، مگر آن که با رنگ های روشن ترکیب گردد.

  • روانشناسی رنگ سفید

سفید نماد پاکی، سادگی، روشنایی و بی طرفی است. این رنگ اغلب در فضاهای درمانی یا مدرن برای القای حس تمیزی، تازگی و وسعت استفاده می شود. سفید می تواند تمرکز بصری را افزایش دهد و در ترکیب با سایر رنگ ها، جلوه آن ها را برجسته تر نماید.

  • روانشناسی رنگ خاکستری

خاکستری یا طوسی، رنگی خنثی، متعادل و رسمی است که اغلب بیانگر ثبات، حرفه یا بودن و بی طرفی است. در طراحی های صنعتی، اداری یا مینیمال از خاکستری استفاده می شود. البته ممکن است در صورت استفاده بیش از حد، حس یکنواختی یا بی حسی را القا نماید، اما در کنار رنگ های گرم می تواند تعادل بصری خوبی ایجاد کند.