پیوند زدن گیاهان یکی از روش های تکثیر گیاه است که در آن بخشی از یک گیاه به گیاه دیگری متصل می شود تا با ساخت بافت های مشترک ، به رشد خود ادامه دهد. در این روش گیاه دریافت کننده را پایه و گیاه متصل شونده را پیوندک می نامند. هدف از پیوند زن می تواند افزایش کیفیت و عملکرد باردهی میوه ، ایجاد گیاهان سالم و مقاوم تر ، کنترل اندازه درخت و استفاده از ویژگی های مطلوب دو گیاه می باشد.
پیوند زدن معمولا در درختان ، درختچه های زینتی و برخی گیاهان دیگر مورد استفاده قرار می گیرد و روش های مختلفی مانند پیوند شکافی ، پیوند زبانه ای ، پیوند پیوست ، پیوند اتصالی و پیوند پل دارد.انتخاب روش مناسب به نوع گیاه ، ضخامت پایه و پیوندک ، زمان انجام پیوند و هدف از آن بستگی دارد.
در ادامه این مقاله با مفهوم پایه و پیوندک آشنا می شوید و سپس انواع روش های پیوند زدن گیاهان و درختان ، ابزار مورد نیاز و نکات مهم برای موفقیت در پیوند را بررسی می کنیم. برای کسب اطلاعات بیشتر د رمورد پیوند زدن گیاهان و روش پیوند زدن گیاهان پیشنهاد می شود تا آخرین مطالب با ما همراه باشید.
منظور از پیوند زدن گیاهان چیست ؟
پیوند زدن گیاهان تکنیکی است که دو گیاه را به یکدیگر متصل می کند. بدین منظور که بخشی از گیاه جدا شده و روی یک قسمتی از گیاه دیگر ادغام می شود تا بافت های هر گیاه با هم رشد کنند. برای تکثیر گیاهان به روش پیوند زدن تا زمان بهبودی ، باید از دو گیاه محافظت شود تا از ورود آفت به گیاه جلوگیری شود. بنابراین از طریق پیوند زدن می توان خواص دو گیاه را با هم ادغام کرد. به گیاه مستقر که عمل پیوند زنی روی آن انجام می شود پایه می گویند و بخش دیگری از گیاه که روی پایه گیاه ثابت شده اند قلمه می گویند. به طور کلی پیوند زدن گیاهان یک روش سریع و قابل اعتماد برای تکثیر و رشد گیاهان است.
پایه گیاه چیست ؟
قسمت پایین گیاه که در پیوند استفاده می شود پایه گیاه نام دارد. این پایه یک سیستم ریشه سالم و بخشی از ساقه محسوب می شود. وجود پایه گیاهان می تواند رشد سریعتر در شرایط نامطلوب گیاهان را ممکن سازد. پایه ها می توانند درختان میوه کوتوله را ایجاد کنند که در باغچه ها و حیاط های کوچک مناسب اند. با پیوند یک درخت میوه بر روی پایه می توان یک درخت کوتوله ایجاد کرد. علاوه بر این وجود پایه ها برای بهبود عملکرد و مقاومت به سرما یا خشکی و بیماری ها نیاز می باشد.
اگر یک باغبان هستید قطعا به اطلاعات دیگری در مورد هرس کاری نیاز خواهید پیدا کرد ، به همین دلیل علاوه بر این مقاله می توانید مقاله بهترین زمان هرس درختان را نیز مطالعه نمایید.
پیوندک یا قلمه چیست ؟
پیوندک چیست ؟ پیوندک بخش مهمی از گیاه است که برای اتصال به پایه انتخاب می شود و معمولا دارای جوانه هایی است که پس از موفقیت پیوند ، رشد شاخه ها و اندام های هوایی گیاه را ادامه می دهد. پیوندک حتما باید از یک گیاه سالم انتخاب شود و با پایه سازگاری لازم را داشته باشد.
نکته مهم در تعریف پیوندک این است که به هیچ عنوان پیوندک را با قلمه یکسان ندانید. قلمه بخشی از گیاه است که برای تکثیر مستقیم و ریشه زایی استفاده می شود اما پیوندک برای اتصال پایه و تشکیل یک گیاه پیوندی مورد استفاده قرار می گیرد.
برای موفقیت پیوند ، پایه و پیوندک باید سازگاری لازم را داشته باشند.در بسیاری از موارد نزدیک بودن گونه و یا جنس گیاهان احتمال موفقیت پیوند را افزایش می دهد ، اما سازگاری دقیق به نوع گیاه و روش پیوند گیاه نیز بستگی دارد.
برای مثال پیوند زدن درخت آلو با پایه هلو قطعا میوه ایده آلی نخواهد داد زیرا این دو میوه با یکدیگر سازگار نیستند. شما می توانید چندین پیوندک را روی یک پایه پیوند بزنید.
مزیت پیوند زدن گیاهان
- یکی از فواید پیوند زدن گیاهان به یکدیگر ایجاد گیاه مقاوم و قابل اعتماد است. پیوند زنی و ترکیب پایه می تواند به مقاومت در برابر بیماری ها و آفت ها برای تولید میوه و گل در مدت زمان کوتاه تری کمک کند.
- با پیوند زدن گیاهان میوه بیشتر و با کیفیت تری روی هر درخت به ارمغان می آید.
- یکی دیگر از دلایل پیوند زنی گیاه و درختان ایجاد شکل های جدید برای یک گیاه است که از طریق پیوند می توانید شکل روییدن گیاه را تغییر دهید.
- با پیوند زدن گیاهان می توانید نسخه کوچک تر یک درخت میوه را برای برداشت داشته باشید نمونه کوچک درخت میوه گزینه مناسب برای کاشت در باغچه های خانگی می باشد.
چه گیاهانی مناسب برای پیوند زنی هستند؟
پیوند زدن گیاهان در همه یکسان نیست و موفقیت پیوند زدن آن ها به سازگاری پایه و پیوندک ، نوع گیاه و روش پیوند زنی بستگی دارد. معمولا گیاهانی که از نظر خویشاوندی گیاهی به یکدیگر نزدیک هستند ، شانس بیشتری برای تشکیل پیوند موفق دارند.
انواع پیوند درخت میوه در بسیاری از درختان میوه مانند سیب ، زردآلو ، هلو ، گلابی ، گیلاس ، الو و برخی مرکبات کاربرد دارد. همچنین در برخی از درختچه های زینتی ، رزها و گیاهان چوبی نیز با روش های مناسب قابل پیوند هستند.
بنابراین قبل انتخاب پایه و پیوندک حتما سازگاری گیاه را بررسی کید ، صرفا شباهت ظاهری دو گیاه به معنی امکان پیوند موفق آن ها نیست.
انواع پیوند زدن گیاهان و روش پیوند زنی
پیوند روکش جانبی
پیوند روکش جانبی برای گیاهانی که ریشه زایی آن ها دچار مشکل است گزینه مناسب می باشد. در این نوع پیوند زنی نهال های کوچک گلدانی شکل به عنوان پایه استفاده می شوند. این نوع پیوند زنی معمولا برای مخروط ها و گل های رز کاربرد دارد. در این روش پیوند زدن گیاه ، پایه پیوند در گلدان موجود است و یک شاخه از یک درخت به آن پیوند زده می شود.
روش پیوند زنی ، پیوند روکش جانبی
روش پیوند زنی برای انواع پیوند زدن گیاهان متفاوت است در این روش یک برش عمیق در پایه ساقه ایجاد کنید و یک قلمه با قطر یکسان با پایه انتخاب کنید و در قسمت پایه یک برش ایجاد شود. قطعه بریده شده و یا همان قلمه را روی سطح بریده پایه قرار دهید و آن ها را از طریق چسب برق و یا چسب پیوند لاتکس در کنار هم نگه دارید. همه قسمت های پیوند شده را با رنگ یا موم پیوندی بپوشانید. در آخر زمانی که پیوند بهبود یافت نوار یا چسب را از روی پیوند بردارید.
پیوند پوست
پیوند پوست برای درختان گلدار و بارده مناسب و ایده آل است. زمانی که پوست قلمه سبز و لغزنده است برش آسان تری دارد و پیوند راحتی را ایجاد می کند. این روش چند قلمه به یک پایه واحد متصل می شود.
روش پیوند
برای این کار یک برش عمودی روی پایه ایجاد کنید و هر قلمه را با فاصله 2.5 سانت از یکدیگر درون آن قرار دهید. قلمه ها رو روی پایه ثابت نگه دارید و کار پیوند زنی را با موم یا رنگ پیوندی پوشش دهید و تمام کنید.
پیوند نیمانیم
در پیوند نیمانیم پایه و پیوندک باید قطر یکسانی داشته باشند و برای گیاهانی که قطر ساقه آن ها کمتر از 1.5 سانت است مناسب می باشد. درخت کاکاکتوس را می توان به این روش پیوند زد.
روش پیوند نیمانیم
بر روی پایه و روی پیوندک یک برش به طول 2.5 سانت ایجاد شود و قلمه را روی پایه قرار دهید و با استفاده از یک نوار پیوندی آن ها را به یکدیگر متصل کنید. یک لایه رنگ یا موم پیوندی روی محل پیوند زده شده بزنید و پس از التیام زخم می توانید نوار پیوندی را باز کنید.
پیوند اتصالی گیاه
پیوند اتصالی برای بخش های ضعیف و آسیب دیده ساقه استفاده می شود. در این روش دو گیاه متکی به یکدیگر از قسمت بالا بخش آسیب دیده پیوند زده می شوند.
پیوند عمودی
پیوند عمودی گیاهان روش بسیار آسانی نسبت به بقیه دارد. در پیوند عمودی پایه و قلمه قطر یکسانی دارند و قلمه از قسمت بریده شده روی پیوند قرار می گیرد. برای پیوند زدن به روش پیوند عمودی ابتدا قسمت بالای پایه و پایین قلمه را به شکل v معکوس برش دهید و برش های روی پایه و پیوندک را یکسان کنید و آن ها را با یک نخ پیوندی ببندید.
پیوند پل
پیوند پل که به پیوند ترمیمی نیز معروف است برای پل زدن بخش های آسیب دیده گیاه در نزدیکی تنه استفاده می شود. این پیوند کمک می کند تا مواد مغذی و آب بتواند در بخش های آسیب دیده گیاه جریان پیدا کند و بخش اسیب دیده بهبود یابد. زمانی که ریشه درخت سالم باشد اما پوست تنه درخت آسیب دیده باشد این روش بسیار پر کاربرد است.
روش پیوند زنی به روش پل
یک قلمه سالم با دوبرابر طول بخش آسیب دیده را از درخت جدا کنید و در انتهای قلمه برش باریک به طول 5 سانت ایجاد کنید. بخش اسیب دیده را از پایه جدا کرده و قلمه سالم را به پایه متصل کنید و در آخر با نوار ریسمان و رنگ پیوندی روی محل اتصال بزنید.
پیوند شکاف دار
قدیمی ترین روش پیوند زنی درختان گل دار ، پیوند به روش شکاف دار می باشد. این روش زمانی انجام می شود که قلمه و پایه هر دو در خواب باشند.
پیوند زبانه ای
پیوند زبانه ای برای گیاهان زینتی چوبی و نازک کاربرد دارد. برای پیوند زنی به روش زبانه ای باید پایه و قلمه اندازه یکسانی داشته باشند و قطر آن نباید کمتر از 6 میلی متر و بیشتر از 13 میلی متر باشد.
لوازم مورد نیاز برای پیوند زدن گیاهان
برای پیوند زدن گیاهان نیاز به لوازم و ابزارهای باغبانی خاص خودش می باشد و با داشتن آن ها به راحتی می توانید پیوند زدن گیاهان را به آسانی و با دقت کافی انجام دهید. ابزار مورد نیاز برای پیوند شامل قیچی باغبانی ، اره باغبانی ، چاقو پیوند زنی ، ریسمان ، چسب پیوند می باشد که در ادامه توضیحات بیشتری در مورد انواع ریسمان ها و ویژگی های چسب پیوند ارائه خواهیم کرد.
انواع ریسمان برای پیوند زنی
برای بستن پیوندک سه نوع ریسمان وجود دارد که شامل موارد ذیل است:
ریسمان پشمی :
ریسمان پشمی مناسب برای بستن و محکم نگه داشتن پیوندهای نازک و متوسط می باشد. رطوبت در ریسمان پشمی هیچ تاثیری ندارد.
ریسمان پنبه ای :
در نوع ریسمان پنبه ای عوامل اب و هوایی مانند رطوبت تاثیری ندارد و قوه کشش آن کم است و در بستن درختانی که سرعت رشد کردن بالایی دارند کاربرد دارد و به طور کل مناسب برای بستن درختان ضخیم با رشد قطری می باشد. موادی که برای این منظور استفاده می شود چسب پیوند است. این چسب باید دارای خواص های زیر باشد.
- چسب پیوند در مقابل گرمای خورشید باید مقاومت کافی داشته باشد و آب نشود در صورت بی کیفیت بودن چسب آب می شود و مانع رشد محل پیوند خورده می گردد.
- ترکیب این چسب باید به نحوی باشد که در مقابل عوامل جوی هوا مانند سرما دچار ترک خوردگی نشود و باعث ایجاد منافذ باز برای تبخیر پیوند و زیر پیوند نگردد.
- نرم بودن این نوع چسب ها باعث سهولت در چسباندن می شود.
- این نوع چسب ها باید غیر قابل نفوذ آب و هوا باشد
- از موادی ساخته شوند که به گیاه آسیبی وارد نکند.
باغبان ها همیشه برای باغبانی به ابزارالات مختلفی نیاز دارند بنابراین پیشنهاد می شود مقاله ابزارآلات مورد نیاز باغبانی را مطالعه نمایید.
